27 Mayıs 2022 - Cuma / 20:58
Yeşilırmak Gazetesi
 
 

Muhteşem bir edebî geleneğin varisleriyiz

AÜSSAM söyleşilerinde bu hafta Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. M. Fatih Köksal; tarih düşürme ve muamma örneklerini anlatıp ebced hesabıyla ya..
Bu haber eklenmi?
?k>AÜSSAM söyleşilerinde bu hafta Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. M. Fatih Köksal; tarih düşürme ve muamma örneklerini anlatıp ebced hesabıyla yazdığı Amasya'ya ailece gelişleri için düştüğü bir beyidi okudu.

AÜSSAM'ın (Amasya Üniversitesi Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Merkezi Müdürlüğü) geleneksel cumartesi söyleşilerinin bu haftaki konuğu Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. M. Fatih Köksal’dı. Yoğun katılımla gerçekleştirilen Geleneğin İzinde, Eslâfın Gölgesinde -Muamma ve Tarihler konulu toplantıya Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Kemal Polat, Atatürk Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sedat Adıgüzel, öğretim elemanları ve öğrencilerinin yanı sıra Amasyalı vatandaşlar katıldı.

Toplantının girişinde konuyla ilgili "muamma, ebced, tarih düşürme" gibi temel terim ve kavramlar hakkında bilgi veren Köksal, tarih düşürme geleneğinin Arap harflerini kullanmaya başladığımız dönemden günümüze kadar gelen güçlü bir edebî gelenek olduğunu kaydetti. Arap alfabesindeki 28 harfin her birinin sayısal bir karşılığı olduğunu ve buna 'ebced' denildiğini açıklayan Köksal, ecdadın, akıllara durgunluk veren buluşlarla çok ilginç tarihler düşürdüklerini; cami, medrese, köprü, han, hamam, çeşme vb. binaların yapımından insanların doğum, ölüm tarihlerine, savaşlar, barışlar gibi tarihî olaylardan depremler, seller, yangınlar gibi tabii afetlere, bir kitabın tamamlanmasından birinin bir okulu bitirmesi, evlenmesi ve sünnetine kadar akla gelen gelmeyen her konuda tarihler düşürdüğünü ifade etti.

Amasyadaki tarihî binaların girişlerinde de gördüğümüz gibi özellikle Osmanlı döneminden kalan binaların kitabelerinde ve mezar taşlarının hemen hepsinin üzerinde kazılı Osmanlıca ibarelerin ebced hesabıyla düşürülmüş tarih manzumeleri olduğunu söyleyen Prof. Dr. Köksal; güçlü ve yaygın bir gelenek olan tarih düşürme sanatını günümüzde de devam ettirmeye çalışanlar olduğunu kaydetti. Köksal; "Ebced ve tarih düşürme konusunun gerçek bir uzmanı olan merhum hocam Haydar Ali Diriöz'e öykünerek öğrencilik yıllarımdan bugüne kadar zaman zaman ben de bu işle meşgul oldum." diyerek kendi yazdığı manzum tarihler ve muammalardan örnekler verdi.

Yirmi civarında tarih düşürme ve muamma örneği okuyan Köksal'ın, Amasya'ya ailece gelişleri için düştüğü bir beyitlik tarih şöyle:

 

HEM LAFZÎ HEM MA'NEVÎ TÂRÎH

Hakkımızda Hak hayırlı eylesin “anam” ile

“İki bin on altıda geldik Amasya şehrine”

 

1341+96  = 1437 (Miladî 2016 -Eylül-)

 

Düşürülen tarihleri ve okunan muammaları ilgiyle takip eden katılımcılar, toplantının sonuna doğru Arş. Gör. Mevlüt İlhan ve Prof. Dr. Kemal Polat’ın adlarının gizlendiği muammalar okunurken ise beğeni ve takdirlerini alkışlarla ifade ettiler.

Hem eğlenceli hem düşündürücü hem de öğretici bir hava içinde geçen söyleşinin sonunda, istek üzerine muamma ve tarihler dışında da aruz ve heceyle yazılmış bazı şiirlerini okuyan M. Fatih Köksal'ın heceyle yazdığı bir şiiri şöyle:

 

SAÇLARIN

Öyle bir kokar ki, del’eder beni

Zincir et, boynuma dola saçların

Râm eder kendine benim diyeni

Çevirir sultanı kula saçların

 

Mecnûn’u Kays iken o etti meşhur

Belli ki Leylâ’da eylemiş zuhur

Hoten’den misk gelir, Frenk’ten buhur

Şöyle bir sallansa hele saçların

 

Can verip zülfünün her bir teline

Dirilsem bin kere ölmeğe yine

Ene’l-aşk yolunun şehitlerine

Dâreynde şehadet kıla saçların

 

Koklayanda lâle, bakanda hilâl

Seyrine dalanda kalır mı melâl

Âyet-i kübrâyı görmemek muhal

Elifleyin gelir dile saçların

 

Zülfünün çizseydim resmini eğer

Simsiyah bir taşa dönerdi mermer

Zannet ki bulutla kaplanmış kamer

Örtüyor yüzünü, lüle saçların

 

Bu saçlar ömrümün çile yumağı

Ezelde kurulmuş gönül tuzağı

Çözümü bir başka, bir başka bağı

Ah… hele savursan yele saçların

M. Fatih KÖKSAL

 

SAYILARIN ESRARI: EBCED

AÜSSAM’da bir önceki hafta ise “Sayıların Esrarı: Ebced” adlı sunum gerçekleştirildi. AÜSSAM Başkanı da olan Yrd. Doç. Dr. Metin Hakverdioğlu’nun konuşmacı olduğu programa Rektör Yardımcımız Prof. Dr. Kemal Polat, Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. M. Fatih Köksal’ın yanı sıra çok sayıda dinleyici katıldı. ‘Ebced’in bir sihir ve fal olmadığını vurgulayan Hakverdioğlu, Ebced’in  Türk kültürünün yaşatılması için bir araç olduğunu ve güzel olan her şeyin unutturulmaması için bir gayret olduğunu söyledi. Hakverdioğlu; “Kıyamete kadar unutulmaması istenilen her güzelliğin ebcedli bir beyti yazılmış ve bu beyitle bazen sevgililer, bazen camiler, bazen çeşmeler, bazen büyük hadiseler ölümsüzleştirilmiştir.” dedi.



Yorumlar


 
  Yazarlar    
Aydın PELİTLİ
Yaz?lar?n? incele
Naci KONYAR
Yaz?lar?n? incele
İsa ÇOLAKER
Yaz?lar?n? incele
Zekai GÖRGÜLÜ
Yaz?lar?n? incele
Ülkümen PELİTLİ
Yaz?lar?n? incele

  Genel Haberler    
  Yeni Bir Yatırımı Daha Kazandırdık..  
  KÖYDES İl Tahsisat Komisyonu Toplandı..  
  Sınav’ın Kalkması İçin Danıştay’a Başvurduk..  
  Amasya Üniversitesi’nde Türk Mutfağı Tanıtıld..  
  Nisan Ayında Havalimanı’nda 7.522 Yolcuya Hiz..  
  5. Merzifon Kitap Fuarın’dan Muhteşem Anılar…..  
  Başakşehir Belediyesi'nden Konut Alanı Satış ..  
  İçişleri Bakanlığı'ndan Sözleşmeli Personel A..  
  Kabatepe Günübirlik Tesisleri Kiraya Verilece..  
  Sanayi Kapasitesi %103 Büyüyecek..  
T?m?n? G?ster
  ?nemli Linkler    
  Amasya Valiliği - ziyaret et  
  Amasya Belediyesi - ziyaret et  
  Amasya Emniyet Müdürlüğü - ziyaret et  
  Amasya Üniversitesi - ziyaret et  
  Amasya Kültür ve Turizm - ziyaret et  
  Sabuncuoğlu Şerefeddin E.A.Hastanesi - ziyaret et  
  Amasya Nöbetçi Eczaneler - ziyaret et  
  Amasya Kuyumcular - ziyaret et  
  Hava Durumu    

booked.net
  D?viz Bilgileri    
 
  Yeşilırmak Gazetesi Reklam - İletişim - Kurumsal - Gizlilik İlkeleri
Yeşilırmak Gazetesi | Tüm Hakları Saklıdır © 2000-2013
İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz
Tel - Fax : 0358 218 13 85 / Email : yesilirmakgazetesi@hotmail.com
Sitemiz 25 Temmuz 2006'dan itibaren  Ziyaretci Sayacı kişi tarafından ziyaret etmiştir.